Edukacja dla Integracji — Partnerstwo na Rzecz Uchodźców
Projekt “Edukacja dla Integracji — Partnerstwo na Rzecz Uchodźców” (EDI) realizowany będzie w ramach Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL — temat I: “Wsparcie integracji społecznej i zawodowej osób ubiegających się o status uchodźcy”.
Potrzeby, na które odpowiada EDI
Projekt EDI ma charakter sektorowy - zajmuje się szczególnymi problemami związanymi z dyskryminacją i nierównościami na rynku pracy, dotyczącymi osób ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy w Polsce.
W 2005 roku w Polsce złożonych zostało prawie 7000 wniosków o nadanie statusu uchodźcy. Jedynie 285 wnioskodawców uzyskało status uchodźcy i związaną z nim możliwość przystąpienia do programu integracyjnego i otrzymania pomocy finansowej. Osoby, które otrzymały zgodę na pobyt tolerowany w Polsce, muszą samodzielnie pokonać wszystkie trudności związane z rozpoczęciem swojego życia w naszym kraju.
Liczba wniosków o nadanie statusu uchodźcy w Polsce (2001-2005)
(dane Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców)
Osoby, które przybywają do Polski, nie mają wystarczającej informacji o swojej obecnej i przyszłej sytuacji w naszym kraju. Szczególnym problemem jest brak orientacji na rynku pracy, możliwościach poszukiwania i podejmowania zatrudnienia oraz wiedzy o zasadach podejmowania działalności gospodarczej. Sytuacja ta ogranicza zasadniczo prawdopodobieństwo podjęcia przez nie zatrudnienia, nawet w dłuższej perspektywie czasowej od momentu uzyskania prawa pobytu w Polsce.
Wysoki poziom bezrobocia w Polsce i narastający problem długotrwałego pozostawania poza rynkiem pracy oraz bezrobocia osób młodych, które w ogóle nie podejmują zatrudnienia po zakończeniu edukacji, rodzi szczególnie silne zagrożenie w stosunku do osób ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy, wobec których pojawiają się dodatkowe ograniczenia, specyficzne dla tej grupy, wynikające z braku znajomości języka polskiego i odmienności kulturowych.
Opisana sytuacja warunkuje wysoką podatność beneficjentów na wykorzystanie przez środowiska przestępcze oraz znaczne ryzyko świadomego lub nieświadomego podejmowania przez nich działań niezgodnych z prawem, co wyklucza ich prawidłową integrację oraz sprzyja powstawaniu “syndromu getta”. Zachodzi ponadto ryzyko szerzenia się informacji niezgodnych z prawdą rozpowszechnianych w sposób nieoficjalny.
Przeważająca większość osób ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy w Polsce w trakcie trwania postępowania przebywa w tzw.ośrodkach recepcyjnych, w izolacji od społeczeństwa polskiego i normalnego życia. Do momentu uzyskania statusu uchodźcy lub pobytu tolerowanego w Polsce nie mają prawa do legalnej pracy. Przymusowa bezczynność i pasywność w trakcie postępowania o nadanie statusu uchodźcy skutkuje postawą wyuczonej bezradności i oczekiwaniem pełnego wsparcia z zewnątrz, a przyszłościowo – wskutek opisanych wyżej okoliczności – uzależnieniem się od pomocy i w związku z tym rosnącym obciążeniem budżetu państwa. Brak wypracowanej perspektywy dalszego pobytu w Polsce rodzi postawy depresyjne, dodatkowo ograniczające aktywność i samodzielność beneficjentów.
Opisane wyżej przyczyny mogą powodować dyskryminację na rynku pracy poprzez niepodejmowanie zatrudnienia i długotrwałe bezrobocie zmniejszające prawdopodobieństwo wejścia na rynek pracy w przyszłości. Jednocześnie, nawet w razie podjęcia pracy beneficjenci są narażeni na dyskryminację ze strony pracodawców i współpracowników, także na tle religijnym, kulturowym i etnicznym, wskutek swojej niskiej świadomości własnych praw, dróg ich dochodzenia oraz przysługującej ochrony.
Podstawowym czynnikiem ograniczającym szanse na rynku pracy jest znaczna a najczęściej całkowita nieznajomość języka polskiego, która w istotny sposób utrudnia lub wyłącza komunikację, a co za tym idzie ogranicza aktywność już na etapie poszukiwania zatrudnienia oraz wyznaczająca bardzo wąski zakres zadań zawodowych, jakich beneficjent może się podjąć. Także różnice kulturowe i ograniczona świadomość realiów społecznych i kulturowych Polski utrudnia integrację i rodzi ryzyko sytuacji kryzysowych, narastania poczucia krzywdy, odrzucenia a w rezultacie postawy wrogości i zamknięcia.
Dodatkowo nawet osoby, które podjęły zatrudnienie, często nie mają wystarczającej informacji co do wsparcia dostępnego ze strony państwa oraz orientacji w systemie świadczeń socjalnych, opieki zdrowotnej i edukacji publicznej. Utrudnia im to łączenie pracy zawodowej i życia rodzinnego w najkorzystniejszy sposób, co w szczególny sposób dotyka kobiet, których aktywność i szanse na rynku pracy są i tak ograniczone wskutek specyficznych uwarunkowań kulturowych (wczesne zamążpójście i macierzyństwo, patriarchalny typ rodziny).
powrót do góry
Założenia i cele
Podstawowym celem projektu jest wsparcie zawodowej i społecznej integracji osób ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy poprzez:
- Wypracowanie modelu kompleksowej i przystępnej polityki informacyjnej na rzecz osób ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy w Polsce, obejmującej ich obecną i przyszłą sytuację prawną i możliwości działania.
- Stworzenie formuły szkoleniowej dla podniesienia kwalifikacji osób pracujących z cudzoziemcami ubiegającymi się o nadanie statusu uchodźcy.
- Opracowanie problemów komunikacji międzykulturowej w pracy z osobami ubiegającymi się o nadanie statusu uchodźcy.
- Przeprowadzenie analizy teorii i praktyki regulacji prawnych związanych z uchodźstwem i sformułowanie rekomendacji co do pożądanych kierunków zmian.
powrót do góry
Działania
W ramach IW EQUAL projekty realizowane są w trakcie trzech etapów – Działania 1, 2 i 3. Każde z nich ma inne cele i założenia.
Działanie 1 – budowa Partnerstwa i przygotowanie projektu – zakończone 30 czerwca 2005 r.
Działanie 1 przeznaczone jest na zbudowanie Partnerstwa realizującego projekt i ostateczne ustalenie i przygotowanie jego kształtu. W projekcie EDI Działanie 1 realizowane było do 30 czerwca 2005 r. W tym czasie ustalony został ostateczny skład Partnerstwa na Rzecz Rozwoju “Edukacja dla Integracji – Partnerstwo na Rzecz Uchodźców”, które współpracuje w projekcie. Do instytucji i organizacji, które podpisały listy intencyjne na etapie składania wniosku o dofinansowania projektu dołączyły, w drodze otwartego naboru, dwie nowe: Centrum Wolontariatu w Lublinie oraz Centrum Kultury i Języka Polskiego w Święcie UJ.
Zawiązane zostały także dwa Partnerstwa Ponadnarodowe – Trialogue (z Partnerstwem słowackim - Krajská rozvojová agentúra Prešov) oraz Integrated Ways (z Partnerstwami z Austrii – FLUEQUAL i Włoch – Coopera-Processi di cooperazione per l’integrazione dei richiedenti asilo).
Przeprowadzona została akcja informacyjna na temat projektu ośrodkach recepcyjnych, gdzie będzie realizowany. Jednocześnie przeprowadzona została ankieta na temat problemów, z jakimi stykają się osoby ubiegające się o nadanie statusu uchodźcy w Polsce i ich oczekiwań w stosunku do projektu. Raport z przeprowadzenia ankiet jest dostępny tutaj.
Działanie 2 – realizacja merytoryczna projektu – trwa od 9 marca 2006r.
Działanie 2 obejmuje merytoryczne działania zmierzające do pełnego wykonania projektu i osiągnięcia jego celów – wypracowania skutecznych rozwiązań na rzecz wsparcia społecznej i zawodowej integracji osób ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy w Polsce.
W ramach Działania 2 organizacje partnerskie prowadzą w 4 ośrodkach recepcyjnych w Polsce kompleksowy program informacyjny na rzecz osób ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy w Polsce.
Udzielana informacja ma formę dwujęzycznego polsko-rosyjskiego pakietu, zawierającego wiadomości mających podstawowe znaczenie dla procesu integracji społecznej i zawodowej w Polsce (informacje związane z historią, geografią, kulturą i życiem społecznym w Polsce oraz polskim systemem prawnopolitycznym; wybrane zagadnienia integracji europejskiej; zasady podejmowania zatrudnienia oraz działalności gospodarczej; podstawy praw pracowniczych; metody poszukiwanie zatrudnienie i godzenia życia rodzinnego i zawodowego; wsparcie dostępne ze strony państwa w tym zakresie; zagadnienia związane z postępowaniem w sprawie o nadanie statusu uchodźcy oraz regulacjami związanymi ze statusem uchodźcy i pobytem tolerowanym; systemem opieki społecznej w Polsce; edukacją i opieką zdrowotną).
Równoległe realizowany jest program bezpośredniego wsparcia na rzecz osób ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy udzielanego przez wolontariuszy projektu. Wolontariusze (studenci prawa i innych nauk społecznych) poprowadzą warsztaty i zajęcia w ośrodkach recepcyjnych, obejmujące zagadnienia prawne, historię i życie społeczne w Polsce oraz naukę języka polskiego; będą udzielać informacji i pomocy prawnej. Wszyscy wolontariusze przejdą specjalny trening oraz otrzymają zestaw szkoleniowy, kompatybilny z przeznaczonym dla osób ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy, pakietem informacyjnym, zawierający wskazówki w pracy z cudzoziemcami.
W trakcie Działania 2 zorganizowane zostaną otwarte spotkania promocyjno-lobbingowe upowszechniające wiedzę o problemie uchodźstwa w Polsce i wskazujące metody działania na rzecz integracji społecznej i zawodowej uchodźców.
Beneficjenci projektu wezmą udział w spotkaniach integracyjnych w lokalnych społecznościach.
Lokalizacja ośrodków recepcyjnych, w których działa EDI
Działanie 3 – w fazie przygotowania
Działanie 3 w projekcie EDI obejmować ma serię seminariów upowszechniających wypracowany model działania wśród organizacji i instytucji działających na rzecz osób ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy – w sektorze prywatnym i publicznym.
Wypracowane rozwiązania związane z przygotowaniem i pracą wolontariuszy przedstawiane będą instytucjom edukacyjnym i szkoleniowym.
Działanie promocyjne i upowszechniające prowadzone będą na szczeblu krajowym i europejskim.