Co to jest EQUAL ?
- Inicjatywa Wspólnotowa EQUAL na tle Europejskiej Strategii Zatrudnienia i Europejskiego Funduszu Społecznego
- Cele IW EQUAL
- Czas realizacji i finansowanie IW EQUAL w Polsce
- Podstawy i sposób wdrażania IW EQUAL w Polsce
- Zasady IW EQUAL
- Etapy wdrażania IW EQUAL — Działanie 1, 2 i 3
- Finansowanie projektów w ramach IW EQUAL
Inicjatywa Wspólnotowa EQUAL na tle Europejskiej Strategii Zatrudnienia i Europejskiego Funduszu Społecznego
Inicjatywa Wspólnotowa EQUAL (IW EQUAL) jest częścią Europejskiej Strategii Zatrudnienia, zgodnie z którą państwa członkowskie określając i prowadząc politykę zatrudnienia zmierzają do realizacji wspólnych celów określonych w Strategii. Na lata 2004-2010 celami tymi są: dążenie do pełnego zatrudnienia, podnoszenia jakości i wydajności pracy oraz zapewniania spójności społecznej i regionalnej.
Europejski Fundusz Społeczny (EFS) jest funduszem strukturalnym będącym najważniejszym instrumentem Unii Europejskiej w zakresie rozwoju zasobów ludzkich oraz przeciwdziałania bezrobociu. Fundusz wspiera działania podejmowane w ramach Europejskiej Strategii Zatrudnienia, z jego środków realizowana jest IW EQUAL.
Działania realizowane w ramach IW EQUAL wpisują się w również w kontekst działań na rzecz przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu oraz w cele i zamierzenia Strategii Lizbońskiej.
IW EQUAL uzupełnia ponadto działania realizowane w ramach takich programów wspólnotowych jak:
- Wspólnotowy Program Działania na rzecz Walki z Dyskryminacją (2001-2006)
- Wspólnotowy Program Działania na rzecz Walki z Wykluczeniem Społecznym (2002-2006)
- Wspólnotowy Program Motywacyjny w Obszarze Zatrudnienia (2001-2005)
- Wspólnotowy Program Realizacji Wspólnotowej Strategii Ramowej w sprawie Równości Płci (2001-2005)
powrót do góry
Cele IW EQUAL
IW EQUAL jest programem Europejskiego Funduszu Społecznego, którego głównym celem, jako laboratorium polityki zatrudnienia, jest testowanie i promowanie nowych, innowacyjnych sposobów zwalczania wszelkich form dyskryminacji oraz nierówności na rynku pracy. Temu celowi podporządkowana jest cała konstrukcja EQUAL.
W ramach IW EQUAL państwa członkowskie mogą poszukiwać nowatorskich metod osiągania celów polityki zatrudnienia i integracji społecznej, a następnie włączać je do głównego nurtu polityki na poziomie regionalnym, krajowym i europejskim.
Cele i zasady wdrażania, wspólne dla wszystkich państw członkowskich, zostały określone w Komunikacie Komisji ustanawiającym wytyczne dla drugiej rundy Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL. Swobodny przepływ dobrych pomysłów z grudnia 2003 r. IW EQUAL koncentruje się na testowaniu innowacyjnych rozwiązań na rynku pracy.
powrót do góry
Czas realizacji i finansowanie IW EQUAL w Polsce
Fundusze strukturalne Unii Europejskiej, w tym także Europejski Fundusz Społeczny, są wdrażane w ramach siedmioletnich programów, podzielonych na dwie rundy. Polska, jako nowy kraj członkowski będzie uczestniczyć we wdrażaniu IW EQUAL w ramach drugiej rundy, czyli w latach 2004-2006.
Rozpoczęcie wdrażania indywidualnych programów Partnerstw na rzecz Rozwoju nastąpi, gdy tylko Partnerstwa na rzecz Rozwoju będą gotowe (nie później niż 1 czerwca 2005 r.). Zakończenie wdrażania indywidualnych programów Partnerstw na rzecz Rozwoju planowane jest na sierpień 2007 r. — sierpień 2008 r. (w zależności od tego czy w ramach danego projektu realizowane będzie Działanie 3).
W latach 2004-2006 na realizację IW EQUAL w Polsce przeznaczono ponad 178 mln euro. Dofinansowanie w ramach projektów wynosi 100% wartości projektu (stąd nie jest wymagany jakikolwiek wkład własny).
powrót do góry
Podstawy i sposób wdrażania IW EQUAL w Polsce
Podstawą wdrażania EQUAL w Polsce jest Program Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL (PIW) (pobierz PDF). Dokument ten określa cele oraz działania, jakie zostały przyjęte w ramach realizacji programu. Zapisy PIW zostały uszczegółowione w Uzupełnieniu Programu (pobierz PDF), którego głównym celem jest zapewnienie prawidłowego zarządzania, monitorowania i oceny realizacji programu.
Komisja Europejska, jako instytucja odpowiedzialna za IW EQUAL na poziomie europejskim, określiła ogólny schemat zarządzania tym programem na poziomie krajowym. W Polsce rolę Instytucji Zarządzającej IW EQUAL pełni Ministerstwo Gospodarki i Pracy (MGiP) (a w jego ramach Departament Zarządzania Europejskim Funduszem Społecznym). Instytucja Zarządzająca podejmuje ostateczną decyzję o zatwierdzeniu wyboru Partnerstw na rzecz Rozwoju, nadzoruje wdrażanie programu, w tym systemu zarządzania i kontroli prawidłowości operacji finansowych. Odpowiada również ona również za koordynację procesu włączania rezultatów IW EQUAL do polityki krajowej i europejskiej (proces mainstreamingu).
W kontaktach z Partnerstwami Instytucję Zarządzającą reprezentuje Krajowa Struktura Wsparcia (KSW), której rolę pełni w Polsce Fundacja Fundusz Współpracy. W ramach Fundacji zadania KSW realizowane są przez Biuro Koordynacji Kształcenia Kadr (BKKK) będące jednostką organizacyjną Fundacji. Do głównych zadań KSW należy zapewnienie usług w zakresie poradnictwa i wsparcia, zarówno dla Partnerstw na rzecz Rozwoju. KSW podpisuje umowy finansowania z Partnerstwami na rzecz Rozwoju na realizację poszczególnych Działań, ponadto weryfikuje i poświadcza wydatki poniesione przez Partnerstwo na rzecz Rozwoju.
Rolę Instytucji Płatniczej zajmującej się obsługą finansowania programu pełni Ministerstwo Finansów (Departament Instytucji Płatniczej).
powrót do góry
Zasady IW EQUAL
Podstawowymi zasadami IW EQUAL określonymi w Komunikacie Komisji Wspólnot Europejskich do państw członkowskich ustanawiającym wytyczne dla wdrażania Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL (pobierz PDF) są:
- partnerstwo (projekt jest realizowany nie przez pojedyncze podmioty ale przez Partnerstwa na Rzecz Rozwoju);
- współpraca ponadnarodowa;
- podejście tematyczne;
- innowacyjność (identyfikacja, testowanie oraz ocena innowacyjnych rozwiązań problemu nierówności i dyskryminacji na rynku pracy, zarówno na poziomie krajowym, jak i europejskim);
- zaangażowanie grup dyskryminowanych (empowerment);
- upowszechnienie rezultatów i włączenie ich do głównego nurtu polityki (mainstreaming).
- Partnerstwo na Rzecz Rozwoju
Poszczególne projekty w ramach IW EQUAL będą realizowane nie poprzez pojedyncze instytucje lub organizacje, ale poprzez Partnerstwa na rzecz Rozwoju. Partnerstwo to tworzone będzie przez kilka instytucji lub organizacji (publicznych lub prywatnych), które zdecydują się współdziałać w celu rozwiązania danego problemu związanego z nierównością lub dyskryminacją na rynku pracy.
Taki model realizacji projektów wyraża zasadę partnerstwa i pozwala na opracowanie wielostronnego i innowacyjnego podejścia do rozwiązywania problemów rynku pracy. Partnerstwo dąży do stworzenia wspólnej strategii działania, obejmującej wspólny cel oraz planu realizacji poszczególnych działań prowadzący do jego osiągnięcia, określając podział obowiązków i odpowiedzialności pomiędzy poszczególnych członków Partnerstwa..
W ramach Partnerstwa jeden z partnerów pełni funkcję organizacji zarządzającej Partnerstwa. Do jego zadań należy:- podpisanie umów finansowania w imieniu Partnerstwa;
- odpowiedzialność za realizację postanowień umów finansowania Działania (1, 2, 3) przed Instytucją Zarządzającą IW EQUAL i KSW;
- zapewnienie prawidłowości operacji finansowych m.in. poprzez wdrożenie systemu zarządzania i i kontroli finansowej oraz prowadzenie odrębnej rachunkowości projektu
- potwierdzanie i przedkładanie wniosków płatniczych do KSW;
- opracowywanie i przedkładanie kwartalnych raportów na temat wdrażania do KSW;
- Partnerstwo ponadnarodowe
Drugim wymiarem realizacji idei partnerstwa w ramach IW EQUAL, oprócz Partnerstwa na rzecz Rozwoju, jest Partnerstwo Ponadnarodowe. Tak jak Partnerstwo na rzecz Rozwoju, Partnerstwo Ponadnarodowe powinno zostać założone w trakcie Działania 1. Ta forma partnerstwa zawiązywana jest nie między pojedynczymi instytucjami czy też organizacjami, ale między działającymi w różnych krajach Partnerstwami na Rzecz Rozwoju, które powstały w ramach IW EQUAL i zostały zarejestrowane w europejskiej bazie danych EQUAL. - Podejście tematyczne w IW EQUAL
Jedną z zasad IW EQUAL jest podejście tematyczne. Oznacza ono, że projekty realizowane w ramach IW EQUAL koncentrują się na nierównościach i dyskryminacji na rynku pracy w określonych obszarach tematycznych. W Komunikacie Komisji Europejskiej określono dziewięć takich obszarów. Polska zdecydowała się na realizację pięciu z nich. Są to:- Temat A: Ułatwianie wchodzenia i powrotu na rynek pracy osobom mającym trudności z integracją lub reintegracją w celu promowania rynku pracy otwartego dla wszystkich.
- Temat D: Wzmocnienie krajowej gospodarki społecznej (trzeciego sektora), a w szczególności usług na rzecz społeczności lokalnych, z akcentem na podnoszenie jakości miejsc pracy.
- Temat F: Wspieranie zdolności dostosowania się firm i pracowników do strukturalnych zmian gospodarczych oraz wspieranie wykorzystania technologii informacyjnych i innych nowych technologii.
- Temat G: Godzenie życia rodzinnego i zawodowego oraz ponowna integracja kobiet i mężczyzn, którzy opuścili rynek pracy, poprzez rozwój bardziej elastycznych i efektywnych form organizacji pracy oraz działań towarzyszących.
- Temat I: Wsparcie integracji społecznej i zawodowej osób ubiegających się o status uchodźcy.
- Zasada empowerment
Zasada empowerment oznacza konieczność aktywnego uczestnictwa w działaniach Partnerstwa osób, na których rzecz realizowane są te działania (tzw. beneficjentów ostatecznych). Realizacja tej zasady ma na celu zwiększenie rzeczywistej zdolności tych osób do wpływania na działania, które ich dotyczą, a tym samym wzrost skuteczności tych działań. - Upowszechnianie (mainstreaming) — realizowane w trakcie Działania 3
Instytucja Zarządzająca jest zobowiązana do opracowania systemu wymiany doświadczeń i najlepszych rozwiązań wypracowanych przez krajowe Partnerstwa na rzecz Rozwoju. Mainstreaming polega na włączaniu opracowanych rozwiązań do głównego nury polityki krajowej. Otrzymane wyniki (w postaci produktów, instrumentów, metod itp.) staną się własnością publiczną.
powrót do góry
Etapy wdrażania IW EQUAL — Działanie 1, 2 i 3
Wdrażanie IW EQUAL zostało podzielone na trzy zasadnicze etapy, zwane Działaniami. Przystąpienie do realizacji kolejnego Działania wiąże się z koniecznością wypełnienia wniosku i podpisania umowy o finansowaniu Działania.
Działanie 1 jest poświęcone tworzeniu Partnerstwa na rzecz Rozwoju oraz Partnerstwa Ponadnarodowego. Za zakończenie realizacji Działania 1 uznaje się podpisanie Umowy o Partnerstwie na rzecz Rozwoju, której koniecznym elementem jest także Umowa o Partnerstwie Ponadnarodowym oraz zatwierdzenie jej przez Instytucję Zarządzającą. Działanie 1 musi zakończyć się nie później niż 31 maja 2005 r.
Do zadań realizowanych w trakcie Działania 1 należą:
- omówienie sytuacji i potrzeb grup docelowych, jako punktu wyjścia dla opracowania rozwiązań, testowanych następnie w ramach Działania 2 oraz omówienie roli tych grup w funkcjonowaniu Partnerstwa;
- sformułowanie celów projektu i strategii prowadzącej do ich osiągnięcia, z uwzględnieniem doświadczeń pierwszej tury realizacji IW EQUAL;
- opracowanie szczegółowego programu działania wraz z realistycznym budżetem;
- jasne określenie roli każdego z partnerów, w tym podanie rozwiązań służących kierowaniu i zarządzaniu Partnerstwem oraz administrowaniu środkami finansowymi;
- określenie metodologii i mechanizmów bieżącej oceny działań oraz osiągnięć, w tym opis wskaźników pomiaru i oceny działań;
Działanie 2 jest poświęcone realizacji i wdrażaniu projektu przez Partnerstwa na Rzecz Rozwoju oraz rozwijaniu współpracy ponadnarodowej. Warunkiem podpisania umowy na finansowanie Działania 2 jest akceptacja Umowy o Partnerstwie na Rzecz Rozwoju i Umowy o Partnerstwie Ponadnarodowym oraz złożenie wniosku o finansowanie Działania 2.
Działanie 3 jest poświęcone upowszechnianiu dobrych praktyk, wpływaniu na politykę krajową (mainstreaming) oraz tworzeniu sieci tematycznych.
powrót do góry
Finansowanie projektów w ramach IW EQUAL
Zasady kwalifikowalności wydatków w ramach IW EQUAL są zbieżne z zasadami kwalifikowalności wydatków dla funduszy strukturalnych Unii Europejskiej, zwłaszcza dla EFS. Wspólne zasady w tym zakresie określa Rozporządzenie nr 448/2004 (tzw. rozporządzenie o kwalifikowalności), Rozporządzenie nr 1159/2000, Rozporządzenie nr 1260/1999 oraz Rozporządzenie nr 1784/1999 dotyczące EFS. Partnerstwa na rzecz Rozwoju otrzymują środki finansowe na realizację projektu bezpośrednio z budżetu państwa, w postaci kolejnych transz, rozliczanych cyklicznie przez KSW.
Wydatki kwalifikowalne to wydatki związane z działalnością Partnerstwa, które spełniają konieczne warunki do refundacji ze środków funduszy strukturalnych Unii Europejskiej, czyli:
- są niezbędne dla realizacji planu działania Partnerstwa i jako takie zostaną uwzględnione w budżecie (stanowiącym załącznik do umowy o finansowanie danego Działania);
- spełniają wymagania efektywnego zarządzania finansami, zwłaszcza osiągania wysokiej jakości za daną cenę;
- zostały faktycznie poniesione i wykazane w dokumentacji finansowej oraz są poparte stosownymi dokumentami (np. fakturami, notami księgowymi, potwierdzeniami przelewu).